Ինչու ամերիկյան մոդուլային ատոմակայանները չեն կարող փոխարինել Հայաստանի ԱԷԿ-ին

(և ինչու սա քաղաքական, ոչ թե տեխնիկական ընտրություն է)

Վերջին շրջանում ակտիվորեն առաջ է մղվում թեզը, թե ամերիկյան փոքր մոդուլային ատոմակայանները (SMR) կարող են փոխարինել Հայաստանի գործող ատոմակայանը։ Սակայն սա ավելի շատ քաղաքական օրակարգ է, քան էներգետիկ ռեալիզմ։

Հզորության անհամեմատելիություն

Մեծամորի ԱԷԿ-ի հզորությունը՝ ~440 ՄՎտ։

ԱՄՆ-ում առաջարկվող SMR-ների մեծ մասը ունի 50–300 ՄՎտ հզորություն։Սա հաստատվում է ԱՄՆ Էներգետիկայի նախարարության (DOE) և NuScale-ի պաշտոնական տվյալներով։

SMR-ները նախատեսված չեն ազգային բազային էներգիայի համար։ Միջազգային ատոմային էներգիայի գործակալությունը (IAEA) SMR-ները դիտարկում է որպես

-հեռավոր շրջանների,

-արդյունաբերական համալիրների,

-լրացուցիչ հզորության աղբյուր,

ոչ թե երկրի էներգահամակարգի ողնաշար։

Ռուսական առաջարկները ռազմավարական առումով այլ դասի են

Ռուսաստանը առաջարկում է VVER-1000 և VVER-1200 ռեակտորներ՝

-1000–1200 ՄՎտ հզորությամբ

-արդեն շահագործվում են Ռուսաստանում, Բելառուսում, Թուրքիայում, Չինաստանում

ԱՄՆ SMR-ները դեռ փորձարարական են

ԱՄՆ-ում չկա գործող կոմերցիոն SMR, իսկ NuScale նախագիծը 2023–2024 թթ. սառեցվեց բարձր գնի պատճառով։

Տնտեսական ռիսկերը թաքցվում են քաղաքական հայտարարությունների տակ

SMR-ների մեկ ՄՎտ-ի արժեքը ներկայումս ավելի բարձր է, քան խոշոր ռեակտորներինը։ Մի քանի մոդուլ կառուցելը նույն հզորությանը հասնելու համար՝

-թանկ է

-կառավարման տեսանկյունից բարդ

Հայաստանի էներգետիկան աշխարհաքաղաքական ճակատ է։ ԱԷԿ-ը ապահովում է երկրի էլեկտրաէներգիայի մոտ 30–35%-ը։ Այն փոխարինել տեխնոլոգիայով, որը

-չունի շահագործման պատմություն

-չունի բավարար հզորություն

-կախված է արտաքին քաղաքական կամքից

- սա ոչ միայն էներգետիկ, այլ նաև քաղաքական ռիսկ է։

Ստելլա ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

Մեկնաբանություններ